Για την πλοήγηση

header image

Άρθρα


Παιδί & Αυνανισμός

Ο αυνανισμός αποτελεί μία συμπεριφορά, η οποία εκδηλώνεται πολύ συχνά στα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία, ως ανάγκη εξερεύνησης και ανακάλυψης του σώματος τους. Σημειώνεται ότι η ηλικία έναρξης του αυνανισμού είναι τα 2 με 3 έτη, ενώ φαίνεται πως αυτή η συμπεριφορά, με το πέρασμα του χρόνου εκδηλώνεται ολοένα και συχνότερα ενώ παράλληλα γίνεται πιο συνειδητοποιημένη, από τη στιγμή που τα παιδιά έχουν βρει τον τρόπο να ανακαλύπτουν την ευχαρίστηση (Finkelstein et al., 1996).


Ωστόσο, η εικόνα ενός μικρού παιδιού να αυνανίζεται συχνά προκαλεί ανησυχία, θυμό και έντονη ενόχληση, ενώ πολλές φορές οι γονείς αισθάνονται ότι δεν γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο είναι σωστό να αντιδράσουν απέναντι στο γεγονός.


Αρχικά, είναι σημαντικό να σκεφτούμε ότι ο αυνανισμός είναι μία συμπεριφορά που εκδηλώνουν όλοι οι άνθρωποι ή αισθάνονται την ανάγκη να το κάνουν, γεγονός που υποδηλώνει ότι αποτελεί μέρος της φυσιολογικής εκδήλωσης της σεξουαλικότητας του ανθρώπου.


Επομένως, οι αντιδράσεις των ενηλίκων απέναντι στη συμπεριφορά του αυνανισμού επηρεάζουν σημαντικά το παιδί και τις στάσεις που αυτό διαμορφώνει τόσο απέναντι στο σώμα του όσο και απέναντι στη σεξουαλικότητα του (Leung et al., 1993).


Έτσι λοιπόν, ο αυνανισμός αποτελεί για τα παιδιά όχι μόνο πηγή ευχαρίστησης αλλά και διερεύνησης και εξερεύνησης του σώματος τους, μέσα από μία διαδικασία από την οποία αντλούν σημαντική ευχαρίστηση. Συνεπώς, οι γονείς είναι σημαντικό να είναι υποστηρικτικοί, δείχνοντας σεβασμό και θετική διάθεση στις φυσιολογικές ανάγκες του παιδιού. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από το να δείχνουν στο παιδί ότι από τη μία η συμπεριφορά αυτή είναι φυσιολογική αλλά από την άλλη ότι είναι σημαντικό αυτή να εκδηλώνεται μόνο στον ιδιωτικό τους χώρο, καθώς αποτελεί μία σημαντική ιδιωτική στιγμή. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εξηγήσουμε στο παιδί ότι δεν χρειάζεται σε καμία περίπτωση να ντρέπεται για αυτό που νιώθει και για αυτό που επιθυμεί.


Εξίσου σημαντικό είναι οι γονείς να δώσουν σημασία στην ένταση με την οποία εκδηλώνεται ο αυνανισμός, καθώς όταν αυτός παρατηρείται πάρα πολύ έντονα, είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιείται ως μέσο συναισθηματικής αποφόρτισης, γεγονός που συνεπάγεται ότι το παιδί βιώνει μία έντονη περίοδο άγχους και ανησυχίας όπως σε περιπτώσεις που τα παιδιά βιώνουν μία απώλεια ή μία μεγάλη αλλαγή στην καθημερινότητα τους (Leung et al., 1993).


Συνεπώς, ο παιδικός αυνανισμός είναι μία φυσική κίνηση, την οποία είναι σημαντικό όλοι οι γονείς να αποδεχτούν με φυσικότητα και χωρίς να προσδίδουν σε αυτήν βαρύνουσα σημασία, αρκεί να εξηγήσουν στο παιδί ότι πρόκειται για ένα προσωπικό παιχνίδι το οποίο δεν το μοιραζόμαστε με κανέναν.


Ματακιά Ολυμπία

Ψυχολόγος

«Αρχίζουν τα σχολεία…. Πώς μπορώ να προετοιμάσω το παιδί μου για αυτό;»

Η έναρξη της σχολικής χρονιάς σηματοδοτεί μία σειρά από αλλαγές στην καθημερινότητα τόσο του παιδιού όσο και του συνόλου της οικογένειας, καθώς διαταράσσονται οι ρυθμοί που είχαν αποκτηθεί κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών, γεγονός φυσικά που δημιουργεί πολλές φορές ένα κλίμα άγχους. Το κλίμα αυτό άγχους αλλά και αγωνίας εντείνεται ακόμα περισσότερο με την είσοδο του παιδιού στο Δημοτικό σχολείο, καθώς πολλοί γονείς αναρωτιούνται με ποια εφόδια μπορούν να «οπλίσουν» τα παιδιά τους, ώστε αυτά να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες που συνεπάγεται η είσοδος τους σε αυτό.


Πράγματι, η ομαλή προσαρμογή στο Δημοτικό σχολείο συνδέεται με την πρότερη κατάκτηση ορισμένων βασικών δεξιοτήτων σε μία σειρά από σημαντικούς τομείς όπως είναι ο γνωστικός, ο κοινωνικό-συναισθηματικός, ο κινητικός, καθώς επίσης και αυτός της γλώσσας και της ομιλίας. Πιο συγκεκριμένα:


* Γνωστικός τομέας

Οι γονείς είναι ιδιαίτερα σημαντικό να βοηθούν τα παιδιά τους από μικρή ακόμα ηλικία να ανταπεξέρχονται σε γνωστικά έργα. Αυτό βέβαια μπορεί να επιτευχθεί μέσα από παραμύθια και ιστορίες, τα οποία εμπλουτίζουν το λεξιλόγιο του παιδιού καθώς επίσης και επιτραπέζια με γράμματα, αριθμούς, σχήματα, χρώματα, και ζωγραφική, τα οποία καθιστούν την εκπαιδευτική διαδικασία πιο ευχάριστη και δημιουργούν στο παιδί κίνητρα για μάθηση. Επίσης, είναι σημαντικό από πολύ νωρίς οι γονείς να συμβάλλουν στην προαγωγή της μνήμης αλλά και της προσοχής μαθαίνοντας στο παιδί να προσέχει και να ακούει όταν κάποιος μιλάει αλλά και να μπορεί να διεκπεραιώσει μόνο του μία εργασία.


* Κοινωνικός – Συναισθηματικός τομέας

Από τη βρεφική ακόμα ηλικία, οι συναλλαγές ανάμεσα στο βρέφος και στους σημαντικούς άλλους και ειδικότερα στη μητέρα φαίνεται ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία αλλά και στην ανάπτυξη του συναισθηματικού του κόσμου. Το βρέφος, παρότι έχει διαμορφωθεί εσφαλμένα η αντίληψη ότι αποτελεί ένα παθητικό και αβοήθητο ον, είναι σημαντικό να αντιμετωπίζεται από την πρώτη κιόλας μέρα της ζωής του  ως ένα πλάσμα ενεργητικό με τα δικά του ξεχωριστά ιδιοσυστασιακά χαρακτηριστικά.  Συνεπώς, από πολύ νωρίς ακόμα οι γονείς είναι σημαντικό να βοηθούν το παιδί να προχωρά στην εξερεύνηση του περιβάλλοντος του, οδηγούμενο βαθμιαία στην αυτονόμηση του. Το αίσθημα ασφάλειας στις συναναστροφές ανάμεσα στους γονείς και στο παιδί συνδέεται με τη μειωμένη εμφάνιση συναισθηματικών δυσκολιών όπως είναι το άγχος αποχωρισμού.


Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η υγιής εξέλιξη του συναισθηματικού κόσμου του παιδιού προάγει τη δημιουργία και τη διατήρηση διαπροσωπικών σχέσεων, την ανάπτυξη του συνεργατικού παιχνιδιού αλλά και τις κοινωνικές συναναστροφές. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει εξίσου και η εμπλοκή των γονέων, οι οποίοι μπορούν να μάθουν στα παιδιά από πολύ νωρίς ακόμα την αξία σημαντικών κανόνων κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού όπως είναι ‘περιμένω τη σειρά μου’ , ‘ζητάω ευγενικά από το φίλο μου το παιχνίδι που κρατάει’ ή ‘μαθαίνω να μοιράζομαι τα πράγματα μου’.


Τέλος, η οριοθέτηση αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς βοηθάει το παιδί να ανταπεξέλθει στο δομημένο πλαίσιο του σχολείου ενώ η απουσία αυτής είναι δυνατό να οδηγήσει σε μία σειρά από σημαντικές δυσκολίες προσαρμογής αλλά και σε σοβαρή παραβατικότητα, η οποία είναι δυνατό να απομονώσει το παιδί από τους συμμαθητές του. Ωστόσο, είναι σημαντικό να μην λησμονούμε ότι η οριοθέτηση δεν συνεπάγεται αυταρχική ή τιμωρητική στάση αλλά ένα κλίμα αποδοχής με παράλληλη τοποθέτηση λογικών κανόνων και φυσικά τον έπαινο όταν αυτοί εσωτερικεύονται από το παιδί.


* Κινητικός τομέας

Είναι σημαντικό στο ηλικιακό στάδιο των 6 ετών, στο οποίο σηματοδοτείται η έναρξη της σχολικής ζωής στο Δημοτικό σχολείο να έχουν κατακτηθεί ορισμένα βασικά εξελικτικά στάδια κινητικού συντονισμού. Για αυτό το λόγο, η απόκλιση από αυτά χρήζει ιδιαίτερης προσοχής και περαιτέρω διερεύνησης από το γονέα. Δραστηριότητες, οι οποίες μπορεί να βοηθήσουν είναι αυτές που άπτονται τόσο της λεπτής κινητικότητας όπως είναι η χρήση των κορδονιών, το ντύσιμο, η χρήση του φερμουάρ όσο και της αδρής κινητικότητας όπως είναι το κουτσό και τα πηδηματάκια.


* Γλώσσα & Ομιλία

Για την ανάπτυξη της γλώσσας και της ομιλίας βοηθά σημαντικά η ανάγνωση ιστοριών, παραμυθιών, ποιημάτων καθώς επίσης η περιγραφή εικόνων. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι τα μικρά παιδιά ακόμα και αν δεν κατανοούν αυτά που τους λέτε, μαθαίνουν αρκετά για τη γλώσσα, ακούγοντας τη φωνή σας. Τα παιδιά που κατέχουν πιο εμπλουτισμένο λεξιλόγιο χειρίζονται με μεγαλύτερη ευκολία τις καινούριες πληροφορίες.


Ματακιά Ολυμπία

Ψυχολόγος

Αυτισμός & Διατροφή

Ο αυτισμός συνιστά μία διαταραχή, η οποία εντάσσεται στο φάσμα των Διάχυτων Αναπτυξιακών Διαταραχών, στις οποίες επίσης ανήκει το σύνδρομο Asperger, το σύνδρομο Rett, η άτυπη αυτιστική διαταραχή και η Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς.


Η διάγνωση του αυτισμού πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο στη νηπιακή ηλικία, γεγονός το οποίο συνιστά ένα από τα διακριτικά στοιχεία της διαταραχής. Μάλιστα, σε ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών παρατηρείται φυσιολογική ανάπτυξη μέχρι ένα συγκεκριμένο ηλικιακό στάδιο, στο οποίο σηματοδοτείται η αρχή της σταδιακής απόκλισης ακόμα και πολλές φορές η απώλεια κεκτημένων δεξιοτήτων. (Kaplan & Sadocks, 2013).


Ο αυτισμός ως διαταραχή συνδέεται με μία σειρά από σημαντικές διατροφικές διαταραχές όπως είναι οι αλλεργίες, τα προβλήματα στο γαστρεντερικό σωλήνα καθώς επίσης και οι βασικές ελλείψεις βιταμινών, μετάλλων και άλλων απαραίτητων λιπαρών οξέων και αμινοξέων. Για αυτόν ακριβώς το λόγο, πολλές έρευνες υποστηρίζουν τη σημασία της διατροφής στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, τα οποία συνοδεύουν την αυτιστική διαταραχή.

Προτεινόμενες Διατροφικές Παρεμβάσεις σε Άτομα με Αυτισμό

  • Συμπληρώματα βιταμίνης Α, τα οποία βελτιώνουν τη βλεμματική επαφή, τις κοινωνικές δεξιότητες καθώς επίσης και τον ύπνο.
  • Συμπληρώματα βιταμίνης Β6, τα οποία βελτιώνουν την οπτική επαφή, την ομιλία αλλά και την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Η χορήγηση της βιταμίνης αυτής συνδέεται επίσης με την αύξηση της προσοχής αλλά και τη μειωμένη ευερεθιστότητα.
  • Συμπληρώματα βιταμίνης C, τα οποία βελτιώνουν τις κοινωνικές σχέσεις και τις συναισθηματικές αντιδράσεις.
  • Συμπληρωματική χορήγηση σε ω3 και ω6 λιπαρά οξέα προάγουν επίσης τον έλεγχο της συμπεριφοράς και την μάθηση.
    - Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι για την χορήγηση οποιουδήποτε συμπληρώματος διατροφής, πρέπει πάντα να γίνονται οι απαιτούμενες εξετάσεις ενώ είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η άποψη του ιατρού και του διατροφολόγου.

Δίαιτες

  • Δίαιτα χωρίς γλουτένη και χωρίς καζείνη (GFCF). Αποφεύγεται το γάλα, όλα τα γαλακτοκομικά προιόντα, το σιτάρι, το κριθάρι, η βρώμη, η σίκαλη καθώς επίσης και τα προιόντα τους. Εύρεση εναλλακτικών πηγών για την πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D (σουσάμι, σαρδέλες, πράσινα φασόλια).
    Μετά από την εφαρμογή της συγκεκριμένης δίαιτας παρουσιάζεται βελτίωση σε περιπτώσεις διάρροιας, δυσκοιλιότητας και αυτοτραυματισμού.
  • Δίαιτα Feingold. Αποφεύγονται οι τεχνητές χρωστικές, οι τεχνητές αρωματικές, η ασπαρτάμη και τα τεχνητά συντηρητικά, τα οποία προκαλούν υπερκινητικότητα αλλά και διαταραχές συμπεριφοράς.
    Με την εφαρμογή της δίαιτας Feingold παρουσιάζεται βελτίωση στην συμπεριφορά, την προσοχή και στις εντερικές διαταραχές.
  • Κετογονική Δίαιτα. Γνωστή και ως δίαιτα τριγλυκεριδίων.Το λίπος παρέχει την πλειοψηφία των θερμίδων,η πρωτείνη είναι στις ελάχιστες ημερήσιες απαιτήσεις, ενώ οι υδατάνθρακες είναι αυστηρά περιορισμένοι.
    Μετά από την εφαρμογή της παρουσιάζεται βελτίωση στην κοινωνική επαφή, τον λόγο, την συνεργασία, την υπερκινητικότητα και την μάθηση.
    Για την εφαρμογή της κετογονικής δίαιτας απαιτείται πάντα η στήριξη και η διαρκής παρακολούθηση από παιδονευρολόγο και διατροφολόγο.
  • Δίαιτα συγκεκριμένων υδατανθράκων (SCD). Επιτρεπόμενες τροφές είναι το κρέας, το ψάρι, τα αυγά, τα λαχανικά και συγκεκριμένα έλαια, ενώ απαγορεύονται το άμυλο, τα όσπρια, τα σιτηρά, τα ζυμαρικά και τα ψωμιά.
    Σκοπός της συγκεκριμένης δίαιτας είναι η διόρθωση ζημιών στη δομή των εντερικών τοιχωμάτων εξαιτίας μικροοργανισμών που τρέφονται από άμυλο και σύνθετους υδατάνθρακες.
    Μετά τη χρήση των παραπάνω διατροφικών παρεμβάσεων το 60% - 65% των συμμετεχόντων παρουσίασε βελτίωση. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι απαιτείται ο σχεδιασμός περισσότερων ερευνών για την κατασκευή κατάλληλων διατροφικών παρεμβάσεων. Ας μη ξεχνάμε ότι το κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και έτσι θα πρέπει να αντιμετωπίζεται.

Ματακιά Ολυμπία
Ψυχολόγος


ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

www.keadd.gr/άρθρα/αυτισμοσ-και-διατροφη-αυτιστικων-παιδιων/64.html

www.healthview.gr/περιεχόμενο/άρθρο/11079/αυτισμός-διατροφή-βοηθούν-οι-ειδικές-δίαιτες

Ομαδικά προγράμματα παρέμβασης & ανάπτυξη των παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές

Τα τελευταία χρόνια η ανάγκη για ενσωμάτωση, ένταξη αλλά και αποδοχή των ατόμων με αναπτυξιακές διαταραχές τόσο στη σχολική  κοινότητα όσο και στην κοινωνία ευρύτερα έχει οδηγήσει προοδευτικά στη δημιουργία ολοένα και περισσότερων θεραπευτικών προγραμμάτων, τα οποία στοχεύουν στα παραπάνω.


Πιο συγκεκριμένα, τα ομαδικά προγράμματα τα οποία στηρίζονται στην αξία της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και συναλλαγής φαίνεται να συνδέονται με μία σειρά από πολλαπλά οφέλη για τα παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές (Bratton et al., 2005. Contugno, 2005. Κουρμούση, Κούτρας, 2011). Ειδικότερα, μέσα από την ομαδική άσκηση αλλά και το ομαδικό παιχνίδι παρατηρούνται σημαντικά πλεονεκτήματα σε μία σειρά από τομείς:


*
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ / ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

  • Προάγεται η κοινωνική και συναισθηματική τους ανάπτυξη, καθώς καλούνται μέσα από τη δραματοποίηση να αναλάβουν διαφορετικούς ρόλους υπό διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες.
  • Κατακτώνται βασικές κοινωνικές δεξιότητες, οι οποίες τα βοηθούν να δημιουργήσουν διαπροσωπικές σχέσεις. (π.χ μαθαίνω να χαιρετώ, να συστήνομαι, να απευθύνομαι στο φίλο μου)
  • Προάγονται δεξιότητες διαχείρισης των συναισθημάτων, όπως αυτό του ενθουσιασμού, του θυμού, της απογοήτευσης και της ζήλειας, γεγονός που έχει ως επακόλουθο την καλύτερη αυτορρύθμιση.
  • Αποκωδικοποίηση εκφράσεων του προσώπου αλλά και της στάσης του σώματος των ανθρώπων, γεγονός που συνεπάγεται την καλύτερη κατανόηση των συναισθημάτων τόσο για τους άλλους όσο και για το ίδιο.
  • Αναπτύσσονται στρατηγικές επίλυσης συγκρούσεων κατά τη διάρκεια διαφωνιών που προκύπτουν μέσα στην ομάδα.
  • Γίνονται κατανοητές έννοιες όπως είναι το «μοίρασμα», και η «υπομονή» (π.χ μαθαίνω να μοιράζομαι τα παιχνίδια μου – μαθαίνω να περιμένω τη σειρά μου).
  • Ενίσχυση πρωτοβουλιών και καλλιέργεια μεταγνωστικών δεξιοτήτων μέσα από το ρόλο του βοηθού που πολλές φορές αναλαμβάνει το παιδί κατά τη διάρκεια των ομαδικών δραστηριοτήτων.

* ΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

  • Αναπτύσσονται αλλά και βελτιώνονται στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων και εύρεσης λύσεων.
  • Αναπτύσσονται μνημονικές τεχνικές μέσα από παιχνίδια και δραστηριότητες μνήμης.
  • Εμπλουτίζεται το λεξιλόγιο αλλά και η εκφραστική του ικανότητα.
  • Αναπτύσσεται η ικανότητα περιγραφής εικόνων και προσώπων (π.χ περιγράφω τα χαρακτηριστικά ενός φίλου μου ).
  • Ενισχύεται η κατανόηση εννοιών όπως αυτή του χρόνου, της ακολουθίας των γεγονότων καθώς επίσης και του αιτίου-αποτελέσματος μέσα από δραστηριότητες όπως είναι η ανάγνωση ιστοριών.
  • Αυξάνεται ο βαθμός ανταπόκρισης σε εντολές και οδηγίες γεγονός που οδηγεί σταδιακά στην τήρηση σημαντικών κοινωνικών κανόνων.

* ΚΙΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

  • Βελτιώνεται η λεπτή κινητικότητα (π.χ. γραφή, ζωγραφική) αλλά και η αδρή κινητικότητα (π.χ μαθαίνω να πετάω τη μπάλα σωστά, να πηδάω, να χορεύω).
  • Βελτιώνεται ο κινητικός συντονισμός (π.χ. μαθαίνω να χρησιμοποιώ το σώμα μου μέσα στο χώρο).
  • Κατακτώνται κινητικές δεξιότητες όπως είναι αυτή της ισορροπίας, του ρυθμού αλλά και του προσανατολισμού στο χώρο. (π.χ μέσα από δραστηριότητες όπως είναι ο χορός, η μίμηση κινήσεων τόσο των χεριών όσο και των ποδιών από ένα μοντέλο-πρότυπο, η χρήση στεφανιών).

* ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΕΓΩ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ

  • Μέσα από τις κοινωνικές συνδιαλλαγές το παιδί σταδιακά αντιλαμβάνεται τη θέση του μέσα στην ομάδα, μαθαίνει τα προσωπικά του όρια (π.χ τι κάνω όταν με πειράζουν, μαθαίνω να λέω όχι) αλλά και τις προσωπικές του δυνάμεις.
  • Ενισχύεται το αίσθημα αυτοαποτελεσματικότητας, της πίστης δηλαδή στην ικανότητα πραγμάτωσης ενός έργου αλλά και το αίσθημα της αυτοαντίληψης.

Ματακιά Ολυμπία

Ψυχολόγος

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Bratton S.C., Ray D., & Rhine T. (2005). The Efficacy of Play Therapy With Children: A Meta-Analytic Review of Treatment Outcomes. Professional Psychology: Research and Practice. 36, No. 4, 376–390.
  • Contugno Albert (2009). Group Interventions for Children with Autism Spectrum Disorders : A Focus on Social Competency and Social Skills.
  • Κουρμούση Ν., Κούτρας Β. (2011). Βήματα για τη ζωή. Πρόγραμμα ατομικών & κοινωνικών δεξιοτήτων για τη νηπιαγωγείο. Εκδ. Παπαζήση.
Παιδί & Συναίσθημα. Τι κάνω όταν το παιδί μου θυμώνει;

«Να το μυστικό μου … Είναι πολύ απλό… Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά…

Την ουσία τα μάτια δεν τη βλέπουν …»

Μικρός Πρίγκιπας

 

«Γνωρίζουμε πως το συναίσθημα είναι πολύ σημαντικό για την εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς

κινητοποιεί την προσοχή, η οποία με τη σειρά της κινητοποιεί τη μάθηση και τη μνήμη ….

Χωρίζοντας το συναίσθημα από τη λογική μέσα στην τάξη, χωρίζουμε δύο πλευρές του ίδιου

νομίσματος, και χάνουμε κάτι σημαντικό στη διαδικασία. Είναι αδύνατον να διαχωρίσουμε το

συναίσθημα από τις άλλες σημαντικές δραστηριότητες της ζωής, Μην το δοκιμάζετε!»

Sylwester

 

Η συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη δημιουργία των διαπροσωπικών σχέσεων και τη σύναψη των φιλιών, η έναρξη των οποίων τοποθετείται ήδη στα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής τους. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, είναι σημαντικό να βοηθάμε τα παιδιά με τέτοιον τρόπο, ώστε αυτά να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα τους αλλά και να έρχονται σε επαφή με όλες αυτές τις αλλαγές που αυτά επιφέρουν στο σώμα τους, στην έκφραση του προσώπου τους αλλά και στον τόνο της φωνής τους. Άλλωστε, η αναγνώριση των δικών τους συναισθημάτων αποτελεί το εφαλτήριο για τη μετέπειτα αναγνώριση και κατανόηση των συναισθημάτων των σημαντικών άλλων. Είναι σημαντικό λοιπόν σε αυτή την τόσο πολύτιμη αλλά και πολύπλοκη διαδικασία της συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών να σταθούμε δίπλα τους ως σύμμαχοι και αλλά και ως βοηθοί. Πως μπορούμε όμως να το επιτύχουμε αυτό ;

  • Όταν διαβάζουμε ένα παραμύθι κοιτάζουμε τις εικόνες και ζητάμε από τα παιδιά να μαντέψουν πως νιώθουν οι χαρακτήρες. Στη συνέχεια, μπορούμε να αναπαραστήσουμε τα συγκεκριμένα συναισθήματα κάνοντας «γκριμάτσες» μπροστά στον καθρέφτη»
  • Την ώρα που βλέπουμε μία ταινία μαζί με το παιδί μπορούμε να παίξουμε το παιχνίδι «Ας μαντέψουμε τι νιώθει» Χαμηλώνουμε την ένταση της φωνής και μαζί με το παιδί προσπαθούμε να μαντέψουμε μέσα από τις εκφράσεις των ηρώων πως μπορεί να νιώθουν.
  • Ενθαρρύνουμε το παιδί να μας μιλάει για τις φιλίες του, για τους αγαπημένους του φίλους αλλά και για τα προβλήματα που πολύ πιθανό κάποιες φορές προκύπτουν. Είναι πολύ σημαντικό ιδίως για τα τελευταία, να δίνουμε μεγάλη σημασία σε αυτό που προσπαθεί το παιδί να μοιραστεί μαζί μας όσο ασήμαντο και αν αυτό φαντάζει στα δικά μας μάτια. Ας μην ξεχνάμε πως εμείς νιώθαμε μετά από ένα καβγά με το φίλο μας στο σχολείο όταν ήμασταν παιδιά.
  • Αφηγούμαστε στο παιδί τα νέα της ημέρας και επιλέγουμε να μοιραστούμε μαζί του πως αισθανθήκαμε για αυτά. Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να αισθανθεί μέρος της καθημερινότητας μας ακόμα και ότι μπορεί να μας προτείνει λύσεις στους προβληματισμούς μας.

Τι γίνεται όμως όταν τα παιδιά αναστατώνονται ή θυμώνουν χωρίς να μπορούν να ελέγξουν αυτό που νιώθουν; Αρχικά, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι όλα τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά, ακόμα και αυτό του έντονου θυμού. Επομένως, αυτό που είναι σημαντικό είναι να βρούμε έναν τρόπο ο οποίος θα βοηθήσει τα παιδιά όχι φυσικά να μη θυμώνουν αλλά να εκδηλώνουν το θυμό τους με έναν τρόπο αποδεκτό τόσο για τα ίδια όσο και για τα τους άλλους γύρω τους. Πως μπορούμε όμως να το επιτύχουμε αυτό;

  • Βοηθάμε τα παιδιά να κάνουν βαθιές αναπνοές με την κοιλίτσα τους. Η κοιλίτσα πρέπει να πηγαίνει προς τα έξω κατά την εισπνοή και προς τα μέσα κατά την εκπνοή. Με τις βαθιές αναπνοές μειώνονται οι καρδιακοί παλμοί και επέρχεται ένα αίσθημα ηρεμίας.
  • Δίνουμε στα παιδιά μία εναλλακτική λύση όπως το να μετρήσει φωναχτά μέχρι το δέκα. Αυτό θα αποσπάσει για λίγο την προσοχή του με αποτέλεσμα να έχει περισσότερο χρόνο μπροστά του μέχρι να ενεργήσει.
  • Ονομάζουμε ένα μαξιλάρι το «μαξιλάρι του θυμού» και παρακινούμε το παιδί να το χτυπάει με όση δύναμη θέλει μέχρι να ηρεμήσει.
  • Δίνουμε στο παιδί ένα μπαλόνι που δεν είναι φουσκωμένο και το παρακινούμε να φυσήξει μέσα σε αυτό τον αέρα του θυμού. Μετά μπορούμε να αφήσουμε το μπαλόνι να πετάξει μακριά ή και να το σπάσουμε ακόμα.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι είναι σημαντικό αυτό που ζητάμε από τα παιδιά να κάνουν να το ακολουθούμε και εμείς, καθώς τα παιδιά τις περισσότερες φορές μπορεί να μην θυμούνται αυτό που ακούν αλλά θα θυμούνται σίγουρα αυτό που βλέπουν.


Ματακιά Ολυμπία

Ψυχολόγος


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Κουρμούση Ν., Κούτρας Β. (2011). Βήματα για τη ζωή. Πρόγραμμα Ατομικών και Κοινωνικών Δεξιοτήτων για το νηπιαγωγείο. Εκδ. Παπαζήση.
Η Σημασία της Φιλίας στην Παιδική ηλικία & ο ρόλος των Γονέων

Η σύναψη της φιλίας αποτελεί μία από τις πολυτιμότερες εμπειρίες που μπορεί να βιώσει κανείς, ενώ παράλληλα αναφέρεται σε μία σχέση, η οποία φαίνεται να συντροφεύει τον άνθρωπο ήδη από την πρώτη παιδική ηλικία.

Σύμφωνα με τον Hartup η φιλία περιγράφεται ως μία σχέση, η οποία χαρακτηρίζεται από στοργή, αμοιβαιότητα και δέσμευση μεταξύ ανθρώπων που είναι ίσοι μεταξύ τους. Ωστόσο, η φιλία δεν θα μπορούσε να παραμένει ανεπηρέαστη από την εξελικτική τροχιά και την πορεία του ανθρώπου, καθώς φαίνεται ότι αυτή παρουσιάζει σημαντικές αναπτυξιακές διαφοροποιήσεις.


Σύμφωνα με τον Selman ανάμεσα σε παιδιά ηλικίας 6 ετών και κάτω ένας φίλος είναι απλά ένας σύντροφος στο παιχνίδι ή κάποιος ο οποίος μένει κοντά. Ανάμεσα στην ηλικία των 7 έως 9 ετών η φιλία αρχίζει να βασίζεται κατά κύριο λόγο στην αμοιβαιότητα και στην επίγνωση των συναισθημάτων των άλλων, ενώ ανάμεσα στα 9 έως 12 έτη εμφανίζεται η έννοια της εμπιστοσύνης. Από την ηλικία των 12 ετών και άνω η φιλία αποτελεί μία σχέση σταθερή και συνεχή στο χρόνο, ενώ παράλληλα τα παιδιά αρχίζουν και κατανοούν περισσότερο την οπτική και τα συναισθήματα ενός άλλου ατόμου, δηλαδή του φίλου τους.


Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι παιδιά ηλικίας 4 και 5 ετών, παρότι δεν μπορούν να κατανοήσουν πλήρως έννοιες όπως αυτή της αμοιβαιότητας και της εμπιστοσύνης ή να εκφράσουν με λόγια τι είναι η φιλία, μπορούν να διατηρήσουν στενές και στοργικές σχέσεις για μεγάλα χρονικά διαστήματα (Gottman, 1983).


Επομένως, τα παιδιά μέσα από την παρέα των συνομήλικων (Graig & Baucom, 2007):

  • Γνωρίζουν τον εαυτό τους και εξερευνούν τις δυνατότητες τους επιτυγχάνοντας ένα σημαντικό επίπεδο αυτοαντίληψης.
      * Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι τα παιδιά τα οποία κατέχουν μία ξεχωριστή θέση σε μία ομάδα συνομήλικων παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα αυτοαποτελεσματικότητας και καλύτερη σχολική επίδοση.
  • Έρχονται σε επαφή με μία πληθώρα από διαφορετικά συναισθήματα επιτυγχάνοντας με αυτόν τον τρόπο την αυτορρύθμιση, τη ρύθμιση δηλαδή των συναισθημάτων τους μέσα από αποδεκτούς τρόπους.
  • Μαθαίνουν να συνεργάζονται αλλά και να δρουν βάσει κανόνων που θέτονται κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.
  • Αναπτύσσουν προκοινωνικές συμπεριφορές και δεξιότητες όπως αυτή της ενσυναίσθησης, της παρηγοριάς, του μοιράσματος, της συμπόνιας και της προστασίας.
  • Μαθαίνουν να κατανοούν την οπτική και τα συναισθήματα των άλλων αποβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο το στοιχείο του εγωκεντρισμού.
  • Ικανοποιούν τις κοινωνικές τους ανάγκες, διαμορφώνουν προσδοκίες για τη συμπεριφορά των άλλων και εμφανίζουν το στοιχείο της διεκδικητικότητας, η οποία αποτελεί σημαντικό αναπτυξιακό ορόσημο.

Αντιθέτως, η κοινωνική απόρριψη φαίνεται ότι αποτελεί σημαντική πηγή άγχους και δυσφορίας για τα παιδιά σε αυτή την ηλικία, καθώς αισθάνονται μοναξιά και βιώνουν συναισθήματα απογοήτευσης και ματαίωσης. Για αυτόν ακριβώς το λόγο, οι γονείς είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνουν «αρωγοί» των παιδιών τους σε αυτή τη διαδικασία, διδάσκοντας σε αυτά σημαντικές κοινωνικές δεξιότητες, παρέχοντας τους πρότυπα συμπεριφορών και ρόλων, αποτελώντας για αυτά τον «καθρέφτη» της εξωτερικής πραγματικότητας, δίνοντας σε αυτά ευκαιρίες για αλληλεπίδραση και συνδιαλλαγή αλλά και βοηθώντας τα να ανακαλύψουν και να εδραιώσουν συμπεριφορές επίλυσης προβλημάτων (Graig & Baucom, 2007).

Η δύναμη & η σημασία των παραμυθιών στη ζωή των παιδιών

"Τα παραμύθια παρέχουν έναν μοναδικό τρόπο για τα παιδιά να γνωρίσουν τα διλήμματα της εσωτερικής τους ζωής"
Bettelheim

Σύμφωνα με τον Winnicott (2003) τα παραμύθια αποτελούν ένα μεταβατικό χώρο ανάμεσα στην εσωτερική και την εξωτερική πραγματικότητα. Τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα ανάλογα με το στάδιο της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης στο οποίο βρίσκονται να συνδέσουν τη βιωμένη εμπειρία με αυτό που διαβάζουν ανακαλύπτοντας με αυτόν τον τρόπο το κρυφό νόημα του παραμυθιού (Bettelheim, 2010). Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά μέσα από τα παραμύθια:

  • Αναπτύσσουν τη συμβολική τους σκέψη και διεγείρουν τη φαντασία τους.
  • Εμπλουτίζουν το λεξιλόγιο τους και τον τρόπο έκφρασης τους.
  • Κατασκευάζουν στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων.
  • Δομούν τον εσωτερικό τους κόσμο, καθώς τα παραμύθια μεταφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τη ζωή.
  • Αναγνωρίζουν και κατανοούν το αντίθετο ανάμεσα στο καλό και στο κακό.
    Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να ειπωθεί ότι η πόλωση αυτή, ανάμεσα δηλαδή στο κακό και στο καλό υπάρχει και στο μυαλό των παιδιών, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να κατανοήσουν μία ενδιάμεση κατάσταση, η οποία θα ήταν πιο κοντά στην πραγματικότητα. Την ιδιαιτερότητα αυτή των παιδιών εξυπηρετεί και η δόμηση των χαρακτήρων στα παραμύθια.
  • Αποκτούν μία θετική προοπτική για τη ζωή αλλά και καλλιεργούν ένα αίσθημα δικαιοσύνης, κατά κύριο λόγο μέσα από τη θετική κατάληξη που επιφυλάσσουν οι ιστορίες για τους «καλούς» πρωταγωνιστές.
  • Τοποθετούν πολλές φορές τους εαυτούς τους στη θέση των πρωταγωνιστών, γεγονός που συμβάλλει στη δόμηση της ταυτότητας και της αυτοαντίληψης τους.
  • Εμπλουτίζουν το ρεπερτόριο των συναισθημάτων ερχόμενα σε επαφή με το συναίσθημα της χαράς, της αγωνίας, της απογοήτευσης αλλά και της προσμονής, γεγονός που προάγει τη συναισθηματική τους νοημοσύνη.
  • Μαθαίνουν να αναγνωρίζουν αλλά και να διαχειρίζονται αυτά τα περίπλοκα και έως εκείνη τη στιγμή ίσως ανοίκεια συναισθήματα, επιτυγχάνοντας με αυτόν τον τρόπο τη συναισθηματική αυτορρύθμιση.

"Το παραμύθι είναι το αλφαβητάρι της εικόνας της ψυχής" Campbell


Πέρα όμως από όλα αυτά, δεν θα πρέπει να ξεχνά κανείς ότι η ανάγνωση των παραμυθιών αποτελεί μία αμοιβαία συγκινησιακή διαδικασία συνδιαλλαγής, καθώς τις περισσότερες φορές εμπλέκεται σε αυτήν τόσο ο ένας από τους δύο γονείς όσο και το παιδί. Οι γονείς μετατρέπονται αυτόματα σε καθρέφτες αντανάκλασης του κόσμου και τα παιδιά μαθαίνουν για την πραγματικότητα μέσα από τα μάτια αυτών.

Έτσι λοιπόν, η διαδικασία αυτή δε θα μπορούσε να μην ενισχύει τη σχέση ανάμεσα στους γονείς και στα παιδιά, καθώς αποτελεί μία στιγμή στοργικής έκφρασης και ζεστασιάς ενώ παράλληλα προσφέρει μία σημαντική ευκαιρία για μία από κοινού αλληλεπίδραση, ειδικότερα όταν γονείς και παιδί προσπαθούν να «χτίσουν» μία ιστορία μαζί. (Bettelheim, 2010).

Ολυμπία Ματακιά
Ψυχολόγος
Απόφοιτος ΑΠΘ

Σχολική Άρνηση & Αντιμετώπιση

Μία από τις συχνότερες φοβίες οι οποίες παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας είναι αυτή της σχολικής φοβίας (Strauss et al., 1990). Η σχολική φοβία είναι δυνατό να εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους όπως είναι :

  • «Το κλάμα του αποχωρισμού» κατά την πρώτη μέρα στο σχολείο, το οποίο αποτελεί συχνά την κυριότερη έκφανση της σχολικής φοβίας.
  • Σωματικά συμπτώματα όπως είναι οι εμετοί, η ταχυκαρδία, οι πονοκέφαλοι, και οι κοιλιακοί πόνοι. Το παιδί ξυπνάει συχνά χλωμό και αισθάνεται ναυτία. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τα συμπτώματα αυτά υποχωρούν τα Σαββατοκύριακα, τις αργίες αλλά και αμέσως μετά τη συγκατάθεση των γονιών να μην πάει στο σχολείο και να μείνει σπίτι.

Τα αίτια της εμφάνισης της σχολικής φοβίας είναι συχνά πολυπαραγοντικά ενώ μεταξύ των κυριότερων είναι (Λαζαράτου, 2001):

  • Συμβάντα που αλλάζουν τις συνήθειες του παιδιού σε σχέση με το σχολείο ή προκαλούν κάποιο ψυχικό τραυματισμό όπως είναι η αλλαγή σπιτιού ή σχολείου, ο θάνατος ενός συγγενικού προσώπου ή το ατύχημα ενός μέλους της οικογένειας.
  • Παρατεταμένη περίοδος αναγκαστικής απομάκρυνσης από τις σχολικές δραστηριότητες, με αποτέλεσμα τα παιδιά να εκδηλώνουν σχολική φοβία καθώς αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες να παρακολουθήσουν τη συνέχεια των μαθημάτων. Ο συγκεκριμένος αιτιακός παράγοντας απαντάται κατά κύριο λόγο στους καλούς μαθητές που έχουν ως στόχο τις υψηλές επιδόσεις.
  • Ιδιοσυγκρασιακά χαρακτηριστικά που συνθέτουν την προσωπικότητα του παιδιού.
  • Στρεσσογόνοι παράγοντες που επηρεάζουν την σχολική πραγματικότητα όπως είναι για παράδειγμα τα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού ή η παρουσία ενός ιδιαίτερα απαιτητικού δασκάλου, ο οποίος δημιουργεί μια στρεσογόνο ατμόσφαιρα μέσα στην τάξη.
  • Η σχολική αποτυχία και οι χαμηλές επιδόσεις.
  • Υψηλές προσδοκίες των γονέων, οι οποίες επιβάλλουν στο παιδί να πραγματώσει στόχους των τελευταίων, με αποτέλεσμα το παιδί να δυσκολεύεται να ισορροπήσει κάτω από το βάρος των γονεϊκών επιθυμιών.
  • Οικογενειακές συγκρούσεις και η φτωχή επικοινωνία μεταξύ των συζύγων.

Οι συνέπειες της σχολικής άρνησης είναι ιδιαίτερα σημαντικές καθώς το παιδί έρχεται αντιμέτωπο με την ακαδημαϊκή αποτυχία καθώς επίσης και με την απομόνωση από την παρέα των συνομηλίκων, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την εξατομικευμένη παρέμβαση αλλά και την αντιμετώπιση του προβλήματος με στοργή και κατανόηση από την πλευρά των γονέων.

Πιο συγκεκριμένα, οι τελευταίοι είναι σημαντικό να αναζητήσουν την υποστήριξη ενός ειδικού ψυχικής υγείας, ο οποίος θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν αλλά και να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα τις αντιδράσεις του παιδιού, ενώ παράλληλα θα βοηθήσει το παιδί βιώνοντας ένα κλίμα ασφάλειας να έρθει αντιμέτωπο με τα αρνητικά συναισθήματα που το κατακλύζουν (King & Bernstein, 2001).

Ολυμπία Ματακιά
Ψυχολόγος
Απόφοιτος ΑΠΘ

Αυτισμός και Παιχνίδι

Παίζοντας με τα Παιδιά με Αυτισμό

Ο αυτισμός συνιστά μία αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει σημαντικά την κοινωνικότητα και την ικανότητα επικοινωνίας του παιδιού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα παιδιά με αυτισμό να αποφεύγουν παιχνίδια τα οποία ζητούν από εκείνα φαντασία, αλληλεπίδραση και υιοθέτηση ρόλων και να ασχολούνται με αντικείμενα τα οποία τους επιτρέπουν μέσα από μονότονες και στερεοτυπικές κινήσεις να απορροφώνται σε ένα δικό τους κόσμο. Έτσι λοιπόν, καλό είναι οι γονείς παιδιών με αυτισμό να επιλέγουν παιχνίδια τα οποία από τη μία να αρέσουν στα παιδιά τους, ενώ παράλληλα από την άλλη να μπορούν να τα εμπλουτίσουν με κινήσεις, ήχους και εκφράσεις συναισθημάτων, στοιχεία τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην εκμάθηση σημαντικών κοινωνικών δεξιοτήτων. Συγκεκριμένα:

  • Παζλ: Τα παζλ με έντονα χρώματα και διαφορετικές εικόνες βοηθούν στην εκμάθηση αφηρημένων δεξιοτήτων σκέψης, ενώ παράλληλα το παιδί μαθαίνει να μοιράζεται και να περιμένει τον άλλο, όταν ενώνει τα κομμάτια μαζί με ένα συνομήλικο του ή με τη βοήθεια του γονέα. Η ένωση των κομματιών μεταξύ τους ή η τοποθέτηση των παζλ σε ενσφηνώματα βοηθούν επίσης τη λεπτή κίνηση του παιδιού.
  • Κύβοι - Κάρτες: Οι κύβοι στους οποίους αναγράφονται πάνω εικόνες, αριθμοί και γράμματα όταν ζητείται από το παιδί να τους τοποθετήσει στη σωστή σειρά, βοηθούν σημαντικά στην εκμάθηση της σειροθέτησης στοιχείων και της δημιουργίας ιστοριών με αρχή - μέση - τέλος.
  • Συμβολικό παιχνίδι: Το συμβολικό παιχνίδι, η υιοθέτηση φανταστικών ρόλων και το παιχνίδι προσποίησης (όπως κάνω ότι ταΐζω ένα μωρό ή ένα ζωάκι-κάνω ότι μαγειρεύω-κάνω ότι κοιμάμαι-κάνω ότι είμαι στο σούπερ μάρκετ ή σε ένα εστιατόριο) βοηθούν σημαντικά στη κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών με αυτισμό, στη διέγερση της φαντασίας και στην ανάπτυξη του ρεπερτορίου των κοινωνικών συμπεριφορών του ανάλογα με την περίσταση. Τα Playmobil βοηθούν επίσης στο συμβολικό παιχνίδι και προκαλούν ιδιαίτερη ευχαρίστηση.
  • Προγράμματα σχετικά με συναισθήματα: Μέσα από αυτά τα παιδιά προσπαθούν να ταυτίσουν πρόσωπα με τις συναισθηματικές αντιδράσεις που αντιστοιχούν σε αυτά (π.χ κοριτσάκι που είναι λυπημένο με τη λέξη λύπη ή κοριτσάκι που είναι λυπημένο με το άκουσμα του κλάματος). Επίσης, προσπαθούν να ταυτίσουν συγκεκριμένες περιστάσεις με την ακόλουθη συναισθηματική αντίδραση (π.χ. πάρτυ γενεθλίων με το συναίσθημα της χαράς).
  • Παιχνίδια αισθητηριακά: Οι γονείς μπορούν να τοποθετήσουν σε ένα μπολ όσπρια μέσα στο οποίο να κρύψουν διάφορα αντικείμενα τα οποία τα παιδιά πρέπει να βρουν ή ακόμα και να φτιάξουν διάφορα αντικείμενα από αλεύρι και ζυμάρι και να προτρέψουν τα παιδιά να λερωθούν, να γλύψουν τα δαχτυλάκια τους και να δοκιμάσουν. Τα παιχνίδια αυτά βοηθούν στην αισθητηριακή απευαισθητοποίηση αλλά και στη λεπτή κίνηση του παιδιού.
  • Σαπουνόφουσκες: Οι σαπουνόφουσκες όταν τις βγάζουν οι γονείς βοηθούν τα παιδιά να διατηρήσουν βλεμματική επαφή μαζί τους. Επίσης, παίζοντας με τις φούσκες στο μπάνιο και κοιτάζοντας στον καθρέφτη οι γονείς μπορούν να μάθουν στα παιδιά τους σημεία του προσώπου τους όπως τα μάτια, η μύτη και το στόμα.
  • Παιχνίδι με μπάλα - μουσική - χορός
  • Παιχνίδια μνήμης: Σε αυτά τα παιχνίδια τα παιδιά καλούνται να βρουν ζεύγη καρτών τα οποία να απεικονίζουν το ίδιο αντικείμενο ενώ αυτό μπορεί να προέρχεται από ομάδες ζώων, φρούτων και λαχανικών, φαγητών ή άλλων καθημερινών αντικειμένων.
Κόψιμο των μαλλιών και αυτισμός

Κόψιμο των μαλλιών και αυτισμός: συμβουλές για γονείς παιδιών με αυτισμό

Πολλοί είναι οι γονείς που συχνά παραπονιούνται ότι αντιμετωπίζουν μεγάλη δυσκολία πηγαίνοντας το παιδί τους στο κομμωτήριο. Το κόψιμο των μαλλιών δεν είναι πάντα μία ευχάριστη εμπειρία για όλα τα παιδιά αλλά για ένα παιδί με αυτισμό είναι συχνά ιδιαίτερα οδυνηρή.

Πιθανά αίτια:

1. Αισθητηριακές δυσκολίες

Έρευνες έχουν δείξει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών με αυτισμό έχουν εμφανείς Αισθητηριακές δυσκολίες και πως πολλές από τις συμπεριφορές τους είναι απόρροια διαταραχών της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης.

Όλοι οι άνθρωποι έχουμε αισθητηριακές ιδιαιτερότητες. Κάποιοι από εμάς δυσανασχετούν με τα μάλλινα ρούχα, άλλοι σιχαίνονται κάποιες τροφές, άλλοι δεν αντέχουν ήχους όπως ο τρίξιμο της κιμωλίας στον πίνακα κ.α. Ωστόσο αυτές οι ιδιαιτερότητες δεν αποτελούν κριτήριο για να πούμε πως ένα άτομο έχει δυσλειτουργία της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης γιατί μιλάμε για απομονωμένες αντιδράσεις που υπάρχουν μέσα σε ένα πλαίσιο φυσιολογικών αντιδράσεων.

Στην δυσλειτουργία της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης έχουμε δυσκολία επεξεργασίας των αισθητηριακών εισερχομένων πληροφοριών, με αποτέλεσμα τη μη λειτουργική συμμετοχή του ατόμου στις καθημερινές του δραστηριότητες και τη μη λειτουργική συμπεριφορά. Μιλάμε λοιπόν για πολλές αντιδράσεις, συχνά πολύ ισχυρές που δημιουργούν έντονη συναισθηματική αντίδραση στο παιδί. Μία από αυτές τις αντιδράσεις είναι και το έντονο άγχος, η δυσανασχέτηση, η αποφυγή ή και το κλάμα σε δραστηριότητες καθημερινής ζωής όπως το κούρεμα.

Το κούρεμα είναι μία πολύ – αισθητηριακή δραστηριότητα που περιλαμβάνει διάφορες αισθητηριακές συνιστώσες και οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν αισθητηριακή υπερφόρτωση στο παιδί. Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό να εξετάσουμε με λεπτομέρειες την διαδικασία του κουρέματος έτσι ώστε να καταλάβουμε τι ερεθίσματα δέχεται το παιδί κατά την διάρκεια και γιατί αυτή η εμπειρία του προκαλεί τόσο έντονο άγχος.

Απτικό σύστημα – Αφή:

Παιδιά με αυτισμό συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολία στο απτικό σύστημα, για το λόγο αυτό αποφεύγουν αγγίγματα, χάδια και σωματική επαφή, πράγμα το οποίο κάνει το κούρεμα ακόμη πιο δύσκολο. Το παιδί ενοχλείται καθώς ο κομμωτής το χτενίζει με την βούρτσα και λούζει τα μαλλιά του ή καθώς νιώθει το ψαλίδι και την δόνηση από την κουρευτική μηχανή. Επιπλέον, ενδέχεται να νιώθει άβολα από την πετσέτα και την μπέρτα που τοποθετείται γύρω από το λαιμό και τους ώμους του και από τον ίδιο τον κομμωτή, ο οποίος χρειάζεται να στέκεται πολύ κοντά του κατά την διαδικασία και να το χτενίζει ξανά και ξανά.

Ιδιοδεκτικό και αιθουσαίο σύστημα:

Το παιδί ίσως αντιμετωπίσει δυσκολία στο να καθίσει στη συνήθως ψηλή καρέκλα του κομμωτηρίου όπου τα πόδια του δεν πατούν σταθερά στο πάτωμα και επιπλέον ενδέχεται να νιώσει άβολα να γείρει το κεφάλι μπροστά ή πίσω, τόσο κατά την διάρκεια του κουρέματος, όσο και του λουσίματος.

Ακουστικό σύστημα – Θόρυβος:

Εάν το παιδί είναι ευαίσθητο σε θορύβους και σε ξαφνικούς ή δυνατούς ήχους, τότε το κομμωτήριο μπορεί να είναι ένα πολύ δυσάρεστο μέρος για αυτό. Ο θόρυβος από το πιστολάκι, την κουρευτική μηχανή ή το ψαλίδι, καθώς και από τον κόσμο, θα προκαλέσει έντονη δυσανασχέτηση στο παιδί.

Οπτικό σύστημα – Φώτα:

Πολλά παιδιά με αυτισμό συχνά ενοχλούνται από τον ήλιο ή έντονα φώτα και καλύπτουν τα μάτια τους για να προστατευτούν. Αυτός είναι άλλος ένας λόγος για τον οποίο το κομμωτήριο είναι ένα δυσάρεστο μέρος για αυτά. Τα περισσότερα κομμωτήρια έχουν πολύ δυνατά φώτα, τα οποία ενοχλούν ακόμη περισσότερο το παιδί, εξαιτίας του ότι υπάρχουν και πολλοί καθρέπτες που αντανακλούν το φως.

Οσφρητικό σύστημα- Μυρωδιές:

Τέλος, οι έντονες μυρωδιές από τα προϊόντα κομμωτικής μπορεί να προκαλέσουν επιπλέον ενόχληση στο παιδί.

2. Άγχος σε νέες εμπειρίες

Εάν το παιδί δεν έχει επισκεφτεί ξανά κομμωτήριο τότε το γεγονός ότι δε γνωρίζει τι να περιμένει, του προκαλεί πολύ μεγάλο άγχος και φόβο. Εάν δεν έχει προετοιμαστεί σχετικά με το τι ακριβώς πρόκειται να συναντήσει και να κάνει σε αυτό το μέρος, τότε η εικόνα ενός άγνωστου ανθρώπου με ένα ψαλίδι στο χέρι, κοντά στο κεφάλι του παιδιού, μπορεί να είναι πολύ τρομακτική για αυτό.

3. Άλλα αίτια

Μερικές φορές ακόμη και οι λέξεις που χρησιμοποιούμε μπορεί να προδιαθέσουν το παιδί να σχηματίσει μία αρνητική εικόνα για το κομμωτήριο. Για παράδειγμα, θα ήταν προτιμότερο να χρησιμοποιήσουμε την λέξη κόντεμα των μαλλιών και όχι κόψιμο. Τέλος, ενδέχεται το παιδί να μην μπορεί να καταλάβει γιατί χρειάζεται να κόψει τα μαλλιά του, αλλά και να μην θέλει στην πραγματικότητα να τα κοντύνει.

Πιθανές λύσεις:

Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί και να κάνουμε την διαδικασία του κουρέματος, αν όχι ευχάριστη για αυτό, λιγότερο οδυνηρή.

Βίντεο:

Πολλοί γονείς, έχουν ανακαλύψει ότι το παιδί μπορεί να βοηθηθεί με το να παρακολουθήσει ένα άλλο άτομο να κουρεύεται, έτσι ώστε να δει τι να περιμένει βήμα προς βήμα. Θα μπορούσε να βοηθήσει η λήψη ενός βίντεο που να δείχνει το αδερφάκι του ή κάποιο άλλο οικογενειακό πρόσωπο, να επισκέπτεται το ίδιο κομμωτήριο. Το βίντεο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει όλη την διάρκεια του κουρέματος, τη στιγμή που φεύγει από το κομμωτήριο και τη στιγμή που επιστρέφει στο σπίτι. Καλό θα ήταν επίσης να περιλαμβάνει και μία ανταμοιβή που ίσως μπορεί να πάρει το παιδί μετά τη διαδικασία π.χ. ένα αυτοκόλλητο, ένα σοκολατάκι ή κάτι άλλο που πιστεύουμε ότι θα του άρεσε.

Συμβολικό παιχνίδι:

Μερικά παιδιά ωφελούνται από το να τα προτρέψουμε και να παίξουμε μαζί τους τον ρόλο του κομμωτή κόβοντας τα μαλλιά μίας κούκλας. Σε αυτό το παιχνίδι είναι σημαντικό να συμπεριλάβουμε όλα τα βήματα της διαδικασίας και να δώσουμε έμφαση σε σημεία που πιστεύουμε ότι το παιδί δυσκολεύεται περισσότερο.

Κοινωνικές ιστορίες:

Οι κοινωνικές ιστορίες χρησιμοποιούνται για παιδιά με αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας και σύνδρομο Asperger. Η κοινωνική ιστορία βοηθά το παιδί να κατανοήσει την διαδικασία του κουρέματος καθώς και τον λόγο για τον οποίο πρέπει να κουρευόμαστε. Είναι ένα καλό ξεκίνημα για να παρουσιάσουμε το κούρεμα στο παιδί, διότι αποτυπώνεται στην μνήμη του όπως ένα παραμύθι και το μήνυμα που περνάει είναι ισχυρό και δυναμικό. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα κοινωνικών ιστοριών. Για να μπορέσετε να γράψετε την δική σας κοινωνική ιστορία η οποία να ταιριάζει στις δυσκολίες του παιδιού επικοινωνήστε με κάποιον ειδικό.

Ημερολόγιο:

Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να γνωρίζει πότε πρόκειται να επισκεφτεί το κομμωτήριο έτσι ώστε να έχει τον χρόνο να προετοιμαστεί για κάτι τέτοιο. Ένας καλός τρόπος για αυτό είναι να κολλήσουμε στο ημερολόγιο μία εικόνα που θα συμβολίζει το κούρεμα π.χ. ένα ψαλίδι ή να το ζωγραφίσουμε στο κουτάκι της ημέρας που πρόκειται να συμβεί. Το παιδί κάθε μέρα που περνάει σβήνει την αντίστοιχη μέρα από το ημερολόγιο και με αυτόν τον τρόπο μπορεί να καταλάβει πόσος χρόνος έχει απομείνει μέχρι το ραντεβού του στο κομμωτήριο. Επίσης, αν το παιδί επισκέπτεται για πρώτη φορά το κομμωτήριο μπορείτε να πάτε μία μέρα πριν το ραντεβού για να δει το περιβάλλον.

Οδηγίες:

Θα πρέπει ο κομμωτής να έχει ενημερωθεί εκ των προτέρων για το γεγονός ότι το κούρεμα είναι μια διαδικασία ιδιαίτερα αγχωτική και ίσως αρκετά δυσάρεστη για το παιδί και με αυτό τον τρόπο θα μπορέσει και εκείνος να βοηθήσει στην διαδικασία. Μπορεί κάθε φορά να εξηγεί στο παιδί τι ακριβώς του κάνει και ποια θα είναι η επόμενη κίνηση. Είναι σημαντικό να του μιλά με απλά και καθαρά λόγια και να το προετοιμάζει για το πότε θα του πιάσει το πρόσωπο ή το κεφάλι, πότε θα χαμηλώσει ή θα σηκώσει την καρέκλα κ.α.

Άλλες συμβουλές:

  • Καλό θα ήταν να κλείνετε ραντεβού με το κομμωτήριο, ώρες που δεν υπάρχει πολύς κόσμος και να ενημερώσετε τον υπεύθυνο, έτσι ώστε να σας δεχτεί αμέσως μόλις φτάσετε στο κομμωτήριο, διότι η αναμονή ίσως ταράξει ιδιαίτερα το παιδί.
  • Θα πρέπει η καρέκλα στην οποία θα καθίσει το παιδί να μην είναι πολύ ψηλή, ενώ θα βοηθούσε να βρείτε ένα κουτί ή κάτι άλλο για να πατάει το παιδί όταν κάθεται, έτσι ώστε τα πόδια του να μην είναι στον αέρα.
  • Αν το παιδί ταράζεται από τον ήχο ή την αίσθηση της κουρευτικής μηχανής τότε θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο το ψαλίδι. Αν κάποιες φορές είναι αναγκαία η χρήση της θα πρέπει να προετοιμάζετε το παιδί για το πότε θα την βάλετε σε λειτουργία.
  • Αν το παιδί ενοχλείται ιδιαίτερα από τους θορύβους του κομμωτηρίου μπορείτε να συμφωνήσετε στο να φορέσει ακουστικά και να ακούσει αγαπημένα του τραγούδια.
  • Αν το παιδί ενοχλείται από την έντονη μυρωδιά του σαμπουάν, μπορείτε να πάρετε μαζί σας το σαμπουάν που έχει συνηθίσει να χρησιμοποιεί στο σπίτι.
  • Μπορείτε να ζητήσετε από τον κομμωτή να μην ασκεί μεγάλη πίεση στο κεφάλι του παιδιού καθώς το λούζει ή ακόμη και να ψεκάσει απλά τα μαλλιά του με νερό αντί για να τα λούσει.
  • Μπορείτε να πάρετε μαζί σας μία αλλαξιά ρούχα από το σπίτι αν το παιδί ενοχλείται από το κομμένα μαλλιά που ίσως δεν μπορέσουν να αφαιρεθούν τελείως από τα ρούχα που φορούσε πριν.
  • Πάρτε μαζί σας ένα αγαπημένο παιχνίδι ή βιβλίο του παιδιού έτσι ώστε να μπορέσει να απασχοληθεί ευχάριστα με κάτι άλλο.
  • Εάν το παιδί αντιμετωπίζει σημαντική δυσκολία στο να επισκεφτεί το κομμωτήριο τότε το να έρθει ο κομμωτής στο σπίτι ίσως είναι μία καλή λύση. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να υπάρχει ένας καθρέφτης έτσι ώστε το παιδί να παρακολουθεί την διαδικασία.
  • Είτε το κούρεμα γίνει στο κομμωτήριο είτε γίνει στο σπίτι, ο κομμωτής θα πρέπει να είναι ενήμερος για την δυσκολία αυτή του παιδιού. Μιλήστε του για τη δυσκολία του παιδιού και τις ενδεχόμενες αντιδράσεις του και συμβουλέψτε τον για το πώς να κάνει τη διαδικασία πιο εύκολη.
  • Τέλος, επιβραβεύστε το παιδί στο τέλος του κουρέματος λεκτικά, με ένα παιχνίδι, κάποιο γλυκό ή ακόμη και μία βόλτα στο πάρκο ή κάπου αλλού που θα του άρεσε πολύ.

Βιβλιογραφία:

Angie Voss (2011). Understanding your child’s sensory signals. Available from www.asensorylife.com
Laura Slade (2006). Going to the hairdressers: a guide for parents of children with autism and Asperger syndrome. London: The National Autistic Society

Ανησυχούμε όταν

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 2ου ΕΤΟΥΣ:

  • Δεν μπορεί να τρέξει
  • Δε κλωτσάει μία μπάλα
  • Δεν έχει τουλάχιστον 6 συγκεκριμένες λέξεις
  • Δε δείχνει σωστά δύο εικόνες σε ένα βιβλιαράκι.
  • Δε φτιάχνει ένα πύργο με 4 τουβλάκια.
  • Δε κάνει συμβολικό παιχνίδι.

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 3ου ΕΤΟΥΣ:

  • Δεν πετάει τη μπάλα πάνω από τους ώμους.
  • Δεν ονοματίζει τουλάχιστον τέσσερις εικόνες σε βιβλιαράκι.
  • Δε φτιάχνει πύργο με 6 τουβλάκια.
  • Δε μιμείται στο χαρτί μια κάθετη γραμμή.
  • Δεν έχει λόγο. Πρόταση 5 λέξεων
  • Δεν παίζει με παιδιά.
  • Δεν αυτοεξυπηρετείται με λίγη βοήθεια.

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 4ου ΕΤΟΥΣ:

  • Δεν ισορροπεί στο ένα πόδι για τουλάχιστον 1-2 δευτερόλεπτα.
  • Δε γνωρίζει μερικά χρώματα ή να μετράει 1-2 τουβλάκια.
  • Δεν έχει καθαρό λόγο.
  • Δεν αντιγράφει έναν κύκλο.
  • Δεν αναφέρει το όνομα ενός φίλου ή φίλης.

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 5ου ΕΤΟΥΣ:

  • Δεν μπορεί να πηδήξει στο ένα πόδι.
  • Δεν έχει τουλάχιστον 4 προθέσεις, 4 επίθετα, 4 χρώματα.
  • Δεν αντιγράφει ένα σταυρό ή έναν άνθρωπο με τουλάχιστον 4 μέρη του σώματος.
  • Δεν παίζει επιτραπέζια παιχνίδια.
  • Δε ντύνεται μόνος του.
Λεπτή Κινητικότητα

Η λεπτή κινητικότητα ουσιαστικά ασχολείται και περιλαμβάνει ό,τι αφορά τους μικρούς μύες του σώματος - κυρίως των χεριών - που μας επιτρέπουν να γράφουμε, να κρατάμε μικρά αντικείμενα, να ντυνόμαστε κλπ. Περιλαμβάνει ουσιαστικά τη δυνατότητα, τη δύναμη, τον έλεγχο των μυών αυτών και κυρίως την κατάκτηση δεξιοτήτων που στοχεύουν στην επιδεξιότητα.

Ένα μεγάλο θέμα της προσχολικής ηλικίας, που συνήθως επηρεάζει και την υπόλοιπη σχολική - και όχι μόνο - ζωή του παιδιού είναι η λεπτή κινητικότητα. Είτε το παιδί πηγαίνει στο νηπιαγωγείο και εξασκείται σε δραστηριότητες λεπτής κινητικότητας, είτε είναι σε ηλικία μικρότερη, πράξεις που απαιτούν λεπτή κινητικότητα μπορεί να παρουσιάσουν δυσκολίες.

Η βελτίωση της λεπτής κινητικότητας καθώς και οι αναχαίτιση δυσκολιών που ενδεχομένως παρουσιάζει κάποιο παιδί κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης είναι θέμα κυρίως του τμήματος Εργοθεραπείας.

Ο στόχος εξάσκησης και κατάκτησης της λεπτής κινητικότητας δεν είναι μόνο το να βοηθήσει το παιδί να ελέγχει καλύτερα το μολύβι και επομένως τη γραφή, αλλά και να μπορεί να κουμπώνει και να ξεκουμπώνει, να ανεβοκατεβάζει φερμουάρ, να ζωγραφίζει με πινέλο, να πιάνει το πιρούνι ή το κουτάλι και άλλες παρόμοιες δραστηριότητες, να χτενίζεται, να χειρίζεται τον υπολογιστή, να γυρίζει τις σελίδες ενός βιβλίου.

Σημαντικό κομμάτι το οποίο αναπτύσσεται και δομείται κατά την προσχολική ηλικία και σχολική ηλικία είναι η γραφοκινητική πράξη. Η γραφή είναι μια πολύπλοκη και πολυσύνθετη διαδικασία. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που πρέπει να συνδυαστούν ώστε να έχουμε μια καλή γραφική ικανότητα. Γνωρίζοντας ότι η ανάπτυξη ενός ατόμου είναι ένα σύνολο λειτουργιών, η γραφική ικανότητα σχετίζεται με την κινητική ανάπτυξη, την ολοκλήρωση του αισθητηριακού συστήματος και με την γνωστική αντίληψη.


Συγκεκριμένα σημεία που «αξιολογούνται» στις γραφοκινητικές δεξιότητες είναι:

  • Η κυρίαρχη χρήση του ενός χεριού στη γραφή και στις καθημερινές δεξιότητες ( πλευρίωση ).
  • Η ικανότητα να συγκρατεί με το μη κυρίαρχο χέρι το χαρτί, καθώς και η ικανότητα σχηματισμού κυκλοειδών, οριζοντίων και καθέτων γραμμών χωρίς περιστροφή του χαρτιού.
  • H δυνατότητα να χρησιμοποιεί ποικιλία γραφικών υλικών ( δαχτυλομπογιές, ξυλομπογιές, νερομπογιές, κηρομπογιές..)
  • Να μπορεί να χρωματίζει μέσα σε πλαίσιο.
  • Να μπορεί να σχεδιάζει ανθρωπάκι , με 5 μέρη σώματος τουλάχιστον, όπως και δέντρο, σπίτι, λουλούδι κλπ.
  • Να μπορεί να οργανώσει σωστά την ζωγραφιά του στον χώρο ( π.χ. ο ήλιος ψηλά, το σπίτι κάτω με τις σωστές αναλογίες, δηλαδή η ανθρώπινη φιγούρα μικρότερη από το σπίτι).
  • Να μπορεί να κόβει με το ψαλίδι περίγραμμα σχημάτων (λεπτή κινητικότητα).
  • Ικανότητα αντιγραφής βασικών σχημάτων.
  • Η κατεύθυνση της γραφής πρέπει να είναι από τα αριστερά προς τα δεξιά και από επάνω προς τα κάτω.

ΤΥΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Πρέπει να λαμβάνουμε πάντοτε υπόψη ότι οι πίνακες αναφέρονται στο μέσο όρο τυπικής ανάπτυξης και ενδέχεται να υπάρχουν μικρές αποκλίσεις. Οι αποκλίσεις μπορεί να βασίζονται σε τυχαία γεγονότα ( πχ μια επέμβαση, κοινωνικοί παράγοντες, περιβαλλοντολογικοί παράγοντες, ) και δεν σημαίνουν απαραίτητα κάποια καθυστέρηση. Συνήθως άτυπες αποκλίσεις στην ανάπτυξη ακολουθούν την φυσιολογική ανάπτυξη ύστερα από εκπαίδευση.


ΗΛΙΚΙΑ 4 ΕΤΩΝ

  • Αρχίζει να επιδεικνύει πλευρίωση.
  • Πιάνει με τρία δάχτυλα όχι όμως σωστά ακόμη. ( αντίχειρας, δείκτης, μέσος ) πιθανώς ακόμη να μετέχουν και άλλα δάχτυλα στη γραφή.
  • Πιάνει μαρκαδόρους, κηρομπογιές και χονδρά μολύβια.
  • Μπορεί να χαράξει κύκλο, τετράγωνο.
  • Διπλώνει χαρτί στα δύο.
  • Κόβει ευθείες και καμπύλες με ψαλίδι.
  • Ζωγραφίζει παιδάκι με κεφάλι 2 χέρια και 2 πόδια.
  • Αρχίζει να πιάνει με τα δάχτυλα πιρούνι και κουτάλι.
  • Κουμπώνει φερμουάρ και χονδρά κουμπιά.
  • Περνάει χάνδρες σε κορδόνι.
  • Βάζει κλειδί σε κλειδαριά.

ΗΛΙΚΙΑ 5 ΕΤΩΝ

  • Η πλευρίωση έχει πλέον εδραιωθεί.
  • Έχει τελειοποιηθεί η τριποδική σύλληψη.
  • Το παιδί μαθαίνει να γράφει και να αναγνωρίζει το όνομά του.
  • Αρχίζει να αντιγράφει το τρίγωνο.
  • Ζωγραφίζει το παιδάκι ολόκληρο με λεπτομέρειες όπως λαιμός, φρύδια κλπ.
  • Πιάνει κανονικά οικοσκευές και αρχίζει να χρησιμοποιεί μαχαίρι-πιρούνι συνδυαστικά.
  • Κόβει τετράγωνα, κύκλους, τρίγωνα και κολλάει επίσης αντικείμενα ακολουθώντας γραμμές.
  • Κλειδώνει και ξεκλειδώνει άνετα.

ΗΛΙΚΙΑ 6 ΕΤΩΝ

  • Το παιδί είναι ικανό να μάθει τη γραφή.
  • Κάνει τέλειο τρίγωνο και είναι ικανό να αναπαράγει και άλλα σχήματα όταν του τα διδάξουν.
  • Κόβει με ψαλίδι όχι μόνο τα βασικά σχήματα, αλλά είναι ικανό να κόψει φιγούρα ακολουθώντας περίγραμμα.
  • Σχεδιάζει τέλεια αναγνωρίσιμο άνθρωπο και με την διάκριση των φύλων.
  • Ζωγραφίζει σπίτι με πόρτα παράθυρα, τοποθετεί δέντρα, ήλιο σύννεφα, λουλούδια σωστά κατανεμημένα σε χαρτί.
  • Περνά χάνδρες σε κορδόνι αλλά είναι πλέον ικανό να ακολουθεί μοτίβα χρωμάτων και σχημάτων.
  • Χτίζει με τουβλάκια πολύπλοκες κατασκευές.
  • Μπορεί να περάσει κορδόνι στα παπούτσια του και αρχίζει να μαθαίνει να τα δένει.
  • Ντύνεται και γδύνεται μόνος χρησιμοποιώντας σωστά τα περισσότερα ήδη κουμπώματος.

Follow us

Με αυτό το σύνδεσμο φεύγετε από την τρέχουσα σελίδα. Στόχος : Facebook